Upadłość konsumencka krok po kroku

Czyli upadłość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej

Upadłość konsumencka, to potoczne określenie dla upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Jest to nic innego jak procedura sądowa, która umożliwia wyjście z długów osobie zadłużonej i finalnie uzyskanie oddłużenia. Dzięki znaczącej liberalizacji zasad ogłaszania upadłości konsumenckiej przez sądy, która urzeczywistniła się z początkiem 2015 roku, z biegiem czasu liczba upadłych systematycznie wzrasta.

Czas trwania postępowania upadłościowego jest zależny od stanu faktycznego, w którym znajduje się dłużnik. Na długość postępowania może wpływać choćby rodzaj posiadanego majątku.

Docelowo procedura jest wszczynana na wniosek, którym może być konsument, a w określonych przypadkach również wierzyciel. Jeśli wnioskodawcą jest główny zainteresowany, czyli dłużnik, to postępowanie upadłościowe składa się z kilku podstawowych etapów.

Jak działa upadłość konsumencka?

I etap – Postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości konsumenckiej

Jest to wstępna faza procedury upadłościowej, którą inicjuje złożenie wniosku o upadłość. Jego złożenie wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 30 zł. Jeśli w sprawie występuje profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny lub doradca restrukturyzacyjny), to dodatkowo należy uregulować opłatę skarbową wynoszącą 17 zł.

Sądem właściwym jest ten, w okręgu którego znajduje się miejsce stałego pobytu dłużnika. Istotne, aby do właściwości rzeczowej tego sądu należały też sprawy upadłościowe.

Sprawdź jak przygotować wniosek o upadłość konsumencką!

Na tym etapie postępowania sąd weryfikuje przesłanki i bada czy wobec konkretnej osoby występują podstawy do ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Istotne jest to, aby przekonać sąd co do braku umyślnego działania, czy rażącego niedbalstwa w doprowadzeniu lub pogłębianiu stanu niewypłacalności.

Posiedzenie sądowe polegające na rozpoznaniu wniosku o upadłość konsumencką ma charakter niejawny. Odbywa się zatem bez udziału stron. Istnieje jednak możliwość zwołania rozprawy w celu wysłuchania dłużnika. Z reguły ma to miejsce, gdy dłużnik lub reprezentujący go pełnomocnik wnioskuje o przeprowadzenie dowodu z owego wysłuchania. Wspomniane rozprawy służą głównie temu, aby sąd mógł “na żywo” ocenić postawę dłużnika.

Po zapoznaniu się ze złożonym wnioskiem, załączonymi dowodami i opcjonalnie po przeprowadzeniu rozprawy, sąd może oddalić wniosek o upadłość lub ogłosić postępowanie upadłościowe właściwe.

Jakie są najważniejsze elementy tego etapu?

  • dobrze przygotowany wniosek o upadłość konsumencką wraz z załącznikami
  • prawidłowe ustalenie sądu upadłościowego
  • rozpoznanie wniosku na posiedzeniu niejawnym (sąd może jednak zwołać rozprawę)
  • możliwość wspólnego rozpatrzenia wniosków o upadłość konsumencką małżonków
  • postanowienie o oddaleniu wniosku lub ogłoszeniu upadłości konsumenckiej

Postępowanie upadłościowe właściwe

II etap – Procedura z udziałem syndyka i likwidacja majątku

Postępowanie upadłościowe właściwe rozpoczyna się wraz z wydaniem postanowienia sądu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Zostają powołani syndyk oraz sędzia-komisarz, którzy docelowo prowadzą dalsze postępowanie.

Pierwsze korzyści ogłoszenia upadłości konsumenckiej upadły odczuwa już w początkowej fazie procedury. Nie musi się on obawiać kolejnych postępowań windykacyjnych, czy egzekucyjnych ze strony wierzycieli. Ulegają one zawieszeniu, a następnie umorzeniu. Powoduje to zdecydowane zwiększenie się komfortu psychicznego upadłego, a kontakt występuje jedynie z syndykiem.

Na tym etapie dochodzi do ustalenia masy upadłościowej (tzn. majątku dłużnika), listy wierzytelności, a następnie spieniężenia tego majątku przez syndyka i przekazania środków wierzycielom w ramach planu podziału.

Wraz z ogłoszeniem postępowania upadłościowego przez sąd, między małżonkami dochodzi do powstania rozdzielności majątkowej, pod warunkiem, że wcześniej żyli w ramach wspólnoty. W takiej też sytuacji majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłościowej tego małżonka, który ogłosił upadłość konsumencką.

Jeśli stan masy upadłościowej umożliwia szybkie spieniężenie majątku i zaspokojenie wierzycieli, to procedura ta winna potrwać kilka miesięcy. Trudniejsze do zbycia składniki majątkowe, jak np.: udziały w mało atrakcyjnej nieruchomości, mogą wpływać na wydłużenie się postępowania.

Ustawodawca zadbał o to, aby upadły nie trafił na bruk w razie utraty nieruchomości w toku postępowania. Ma on możliwość wystąpienia z wnioskiem o wydzielenie określonej kwoty na wynajem innego lokalu mieszkalnego na okres od roku do dwóch lat. Warunkiem jest to, aby nieruchomością spieniężoną była ta, którą upadły faktycznie zamieszkiwał.

Więcej na temat utraty nieruchomości w toku postępowania upadłościowego!

W ramach postępowania upadłościowego właściwego możliwe jest zawarcie układu z wierzycielami. Układ ten może oznaczać możliwość zachowania części majątku, np. nieruchomości. Jednakże sprowadza się to do zobowiązania dłużnika do zwrotu znacznej części zadłużenia. W praktyce, upadłość konsumencka z zawarciem układu występuje zdecydowanie rzadziej, aniżeli upadłość likwidacyjna.

Istotne elementy tego etapu to:

  • sędzia-komisarz i syndyk
  • powstanie rozdzielności majątkowej między małżonkami
  • zatrzymanie postępowań windykacyjnych, sądowych o zapłatę, czy egzekucyjnych
  • ponowne ustalenie listy wierzytelności i masy upadłości przez syndyka
  • spieniężenie majątku upadłego
  • plan podziału funduszów masy upadłości
  • wniosek o przyznanie kwoty na wynajem innego lokalu mieszkalnego na okres od roku do dwóch lat

Jeżeli upadłość została ogłoszona w stosunku do dłużnika, który NIE posiada żadnego majątku, to etap likwidacji zostaje pominięty!

Końcowy etap upadłości konsumenckiej

III etap – plan spłaty wierzycieli

W toku II etapu może się okazać, że majątek upadłego nie zaspokoił w całości wierzycieli i tym samym zostają jeszcze jakieś zobowiązania. Upadły mógł też nie mieć żadnego majątku i etap jego likwidacji został pominięty, co skutkuje niespłaconymi długami.

W takich sytuacjach sąd może zdecydować się na ustalenie planu spłaty wierzycieli. Plan może być ustalony na okres maksymalnie 36 miesięcy, a wysokość ustanowionej raty zależy od:

  • kosztów utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu;
  • dochodów upadłego;
  • w sporadycznych przypadkach również od możliwości zarobkowych.

Plan spłaty wierzycieli stanowi dla upadłego formę “pokuty”, ponieważ wynikająca z niego płatność jest relatywnie niska. Na tym etapie dochodzi również do odzyskania “władzy” nad majątkiem przez upadłego, czego przykładem może być otrzymywanie pełnego wynagrodzenia.

Istotne elementy tego etapu procedury:

  • ustalenie co miesięcznej raty
  • wynagrodzenie za pracę bez potrąceń
  • czas trwania planu spłaty wierzycieli do 36 miesięcy

Plan spłaty wierzycieli nie musi być ustalony przez sąd, jeżeli upadły nie ma realnych szans na jego wykonanie!

Co dalej, gdy upadły wykona plan spłaty wierzycieli?

Po wykonaniu planu spłaty wierzycieli dochodzi do umorzenia pozostałych zobowiązań, które nie zostały wykonane w ramach likwidacji majątku upadłego, czy planu spłaty wierzycieli.

Istotne elementy tego etapu procedury:

  • pewność oddłużenia
  • nowy początek bez długów
  • zakończenie procedury
Istotna informacja !

Powyższy opis przedstawia procedurę upadłościową, która będzie miała miejsce, jeżeli upadły ma majątek i możliwe jest wykonanie planu spłaty wierzycieli.

Istnieje możliwość uzyskania oddłużenia przez osobę fizyczną także wtedy, gdy nie posiada ona żadnego majątku, ani szans na wykonanie płatności wynikających z planu spłaty.

W takiej sytuacji dochodzi do pominięcia etapu związanego z likwidacją majątku i planem spłaty wierzycieli, a upadły stosunkowo szybko może uzyskać postanowienie o zakończeniu postępowania i cieszyć się oddłużeniem.

Jak zwiększyć swoje szanse na upadłość konsumencką?

Doradca restrukturyzacyjny

Autor artykułu

Filip Kozik – doradca restrukturyzacyjny, specjalizujący się w sprawach na gruncie prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego. Jeden z autorów bloga upadlosc-kancelaria.pl.

Chcesz podjąć starania o upadłość konsumencką?

Gdy już wiesz jak działa upadłość konsumencka, to nie zwlekaj dłużej i zobacz jak możemy Ci pomóc!

Upadłość konsumencka – jak to działa ?
Ocena: 5 z: 9